Chương trình xuyên Việt “Hào khí Trường Sơn - Sáng ngời sử Việt”

(SGGP-12G).- Sáng nay, 17-1, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Ban liên lạc chiến sĩ Trường Sơn và Công ty Sự kiện - Du lịch Nam Phương đã phát hành thông cáo báo chí nêu rõ: “Hào khí Trường Sơn - Sáng ngời sử Việt” là chương trình xuyên Việt kỷ niệm 50 năm ngày thành lập Đoàn 559 - Binh đoàn Trường Sơn.

Hành trình sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 30-4-2009 theo đường Hồ Chí Minh huyền thoại với 50 cựu chiến binh Binh đoàn Trường Sơn. Ban tổ chức còn triển lãm kỷ vật những người đi B, xây dựng nhà tình nghĩa dọc tuyến đường Trường Sơn, lập Quỹ “Vì đồng đội” và tổ chức cầu truyền hình tại Hà Nội và TPHCM.

Báo SGGP là một trong những đơn vị bảo trợ thông tin và tham gia ban tổ chức chương trình.

Minh Anh

Hộp thư văn hóa nghệ thuật

- Xin cho tôi biết Thổ công và Táo quân có phải là hai vị thần khác nhau? (Nguyễn Thị Hậu, Nguyễn Văn Đậu, Q. Bình Thạnh)

- Thổ công (thổ thần) là vị thần cai quản đất đai (có thể là nhà của gia chủ, của cơ quan, tổ chức hay nghĩa địa). Lễ cúng Thổ công có thể tiến hành vào thời điểm tốt (giờ hoàng đạo) trước khi động thổ (đào đất) để xây dựng. Riêng ở nghĩa địa thì không gọi là thổ công mà chỉ gọi là thổ thần, có thể thắp hương trước khi người ta thắp hương cho tổ tiên của mình vào bất kỳ lúc nào, thông thường là vào tiết Thanh minh hay ngày mất của người quá cố. Thổ công hiện diện ở mọi nơi, trừ nơi có nước. Thần bếp (Táo quân, ông Táo) là 3 thần (2 nam, 1 nữ) trông coi việc bếp núc trong gia đình. Thú vị một điều là tuy gọi là ông Táo nhưng lại là 2 ông 1 bà.

Táo quân chỉ hiện diện trong bếp mà thôi. Lễ cúng 23-12 Âm lịch là lễ tiễn chung ông Công, ông Táo về chầu trời. Trong ngày này ông Táo được cúng dưới bếp, còn ông Công được cúng ở ban thờ chính trên nhà cùng với gia tiên. Do vậy, phải cúng 2 bàn thờ + 2 cá chép. Sau khi hóa vàng thì tro của bát hương, chân hương và cá chép sẽ được thả xuống sông, hồ để tiễn đưa các thần về Trời. Hiện nay, ở các thành phố người ta hay tách ra làm 3: Táo quân - trong bếp; tổ tiên - ban thờ chính trong nhà và Thổ công được cúng chung vào bàn thờ ngoài trời được gọi là bàn thờ Ông Thiên. 

BÍCH CHÂU

---

Hộp thư cộng tác viên

Trang Văn hóa văn nghệ Báo SGGP nhận được các sáng tác thơ văn, nhạc, họa, tin, bài, ảnh, thư, sách tặng của quý vị cộng tác viên:

Nguyễn Văn Quý, Băng Sơn (Hà Nội), Đỗ Văn Xuân (Thanh Hóa), Nguyễn Tấn On (Đà Lạt), Lê Hồng Thiện (Hưng Yên), Đoan Nguyễn (Đà Nẵng), Ngọc Yến (Sóc Trăng), Nguyễn Huế Hương (Vĩnh Long), Võ Đức Biệc, Nguyễn Hà Thanh, Phạm Thị Ngọc Linh, Thảo Nguyên, Nguyễn Phương Thảo, Lê Thị Kim Loan, Nguyễn Huy Thành, Hồ Thị Quỳnh Anh, Nguyễn Đạt Hoan, Lê Thiên Ngân, Trần Thanh Liêm, Hạ Uyên…

Xin chân thành cảm ơn.

Chung kết Bài hát Việt 2008

(SGGP-12G).- Tối nay, 17-1, 8 chương trình hàng tháng với 56 ca khúc mới được giới thiệu, đêm chung kết Bài hát Việt 2008 sẽ được tổ chức tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội.

<

Nhiều ca sĩ hải ngoại về Việt Nam hát

Chưa năm nào ca sĩ hải ngoại về Việt Nam ăn tết và biểu diễn nhiều như năm nay. Sở dĩ có “làn sóng” này là vì nước ngoài đang chịu ảnh hưởng nặng nề kinh tế suy thoái nên các show diễn cũng giảm. Về Việt Nam ăn tết vừa vui, được thăm gia đình, bạn bè, vừa là cách kiếm thêm thu nhập.

Ngay từ những ngày đầu tháng 1-2009, nhiều ca sĩ hải ngoại đã có mặt tại Việt Nam để tham gia các show diễn tại phòng trà và các chương trình ca nhạc mừng xuân.

<

Những gương mặt sáng giá của giải thưởng Grammy 2009

Với 8 đề cử, chàng rapper Lil Wayne đang dẫn đầu cuộc đua tranh giải thưởng Grammy 2009 trong buổi lễ trao giải sẽ diễn ra tại Nhà hát Nokia (Mỹ) vào ngày 8-2. Grammy 2009 hứa hẹn sẽ là một cuộc cạnh tranh với nhiều bất ngờ khi các ứng cử viên đều là những ngôi sao ngang tài ngang sức, như: Lil Wayne, Coldplay, Kanye West, Ne-Yo…

Cuộc so tài của những ngôi sao hàng đầu

<

Nam mai

Từ những năm 1960, tôi đã nghe các cụ người Nam nhắc đến cây Nam mai với gò Cây Mai nổi tiếng như là loài mai đặc trưng của vùng đất miền Nam này, có cả tao đàn Bạch mai thi xã của các nhà thơ Gia Định. Theo óc tưởng tượng của tôi thì loài Nam mai thân to, bông màu trắng tỏa hương thơm, rất là quyến rũ thơ mộng. Tôi đã từng thấy loài mai chiếu thủy, bông màu trắng nhỏ tỏa hương thơm thường trồng thành chậu kiểng, nhưng tôi không bao giờ cho đó là cây Nam mai và tôi có ý tìm hiểu.

Nhà từ điển học tài năng người Nam bộ, ông Huỳnh Tịnh Của (Paulus Của) thì viết quá ít: “Mai, hai thứ cây lớn, thứ có bông thơm, thứ có quả chua”. Còn ông Paulus Của còn đề cập đến gò Cây Mai: “Một gò đất cao ở sau Chợ Lớn”. “Nam mai: cây mù u”. Ông còn viết “mù u: thứ cây lớn có nhiều u nhiều mắt, hột có nhiều dầu, đất này có nhiều (ý chỉ Nam bộ). Chữ (chữ Nho) gọi Nam mai” (Huỳnh Tịnh Paulus Của, Đại Nam quốc âm tự vị, các tr.6, 52). Tôi biết rất rõ cây mù u, bông trắng nhụy vàng, trái cho dầu thắp đèn rất phổ biến khi nước ta chưa có dầu lửa và đèn Hoa Kỳ, bông mù u lại không có mùi hương. Tôi nhất quyết mù u không phải là Nam mai.

Kỹ sư Vương Trung Hiếu viết sách “Kỹ thuật trồng và tạo giống cây mai”. Ông có công tìm ra 42 loài mai trên khắp thế giới. Về cây Nam mai, ông viết: “Mai mù u còn gọi là Nam mai, loài này phân bố rộng khắp vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra người ta còn thấy chúng mọc rải rác ở vùng Thừa Thiên – Huế. Cái tên Nam mai xuất phát từ sự tích của vua Gia Long Nguyễn Ánh “sa cơ thất thế” tìm đường bôn tẩu. Tuy gọi là mai, song thực chất loài này chính là cây mù u, họ măng cụt. Hoa có 5 cánh giống như loài bạch mai. Trái tròn, to bằng ngón chân cái, ăn không được, ép ruột trái thành dầu thắp đèn”. (Vương Trung Hiếu, sđd, tr.55). Như vậy, theo ông Hiếu, Nam mai tức mai mù u, tức cây mù u.

Nhưng không dừng lại ở đó, ông Hiếu viết tiếp: “Bạch mai còn gọi là Bạch khê hay Mai khê. Đây là loài mai có bông trắng tinh giống như loài sứ trắng, hoa có 4 cánh dày, mùi thơm ngào ngạt và rất quý hiếm ở Việt Nam. Loài mai này gốc sần sùi, lá xanh bóng giống như cây mù u, song lá nhỏ hơn. Nó không có mủ như cây mù u. Theo các nhà nghiên cứu, ngày xưa Bạch mai mọc trong rừng núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh là nhiều nhất. Song ngày nay hình như không còn nữa. Trong chùa Giác Duyên thuộc địa phận Chợ Lớn, TP Hồ Chí Minh cũng có mai này. Ở lăng Mạc Cửu (Hà Tiên, Kiên Giang) cũng có Bạch mai, nhưng chẳng nơi nào có được một cây mai thân to như cây cổ thụ “trụ trì” trước sân đình Phú Tự xã Phú Hưng, tỉnh Bến Tre. Đây là cây mai to nhất, thọ nhất ở Việt Nam (trên 300 tuổi), được gọi là mai thần”.

Ông Hiếu trích bài của ông An San: “Mai thần chỉ trổ bông vào rằm tháng giêng, cũng tiết xuân, nhưng mà xuân muộn. Mai thần chỉ trổ một lần trong một năm…”.

Như vậy, cả hai vị đều cho Nam mai tức cây mù u. Ông Hiếu đã nói đến cây mai thần ở Bến Tre là một sự kiện hết sức kỳ thú. Nhưng dù nói khá nhiều về cây mai này, xung quanh cây mai thần vẫn bao phủ một màng sương bí ẩn.

Rồi đến một ngày cuối thu 2008, tôi theo bạn về Bến Tre, tôi được thăm cây mai thần nơi đình làng Phú Tự. Các vị bô lão địa phương cho biết khi nở, mai thần tỏa hương thơm ngào ngạt, đặc biệt đã có nhiều người bứng cây con về nhà trồng đều không kết quả. Tôi bỗng như được vị linh thần đình Phú Tự mách bảo, lóe sáng trong đầu câu nói “Mai thần chính là Nam mai”. Như có luồng sức mạnh thiêng liêng khiến tôi mạnh miệng khẳng định, với các bạn là tôi tin cây mai thần chính là cây Nam mai mà suốt 30 năm qua tôi đã cố công tìm hiểu.

Tôi lục tìm trong bản chữ Hán sách Gia Định thành thông chí của tác giả Trịnh Hoài Đức, nhà học giả sống vào đầu thế kỷ XIX ở Nam bộ, từng làm chức Hiệp (Phó) Tổng trấn Gia Định thành. Cụ Trịnh Hoài Đức viết bằng chữ Hán, tôi dịch ra Quốc ngữ:

“Cách cự trấn (thành Gia Định) mười ba dặm rưỡi về phía Nam, nổi lên một gò đất cao mọc nhiều cây Nam mai cổ thụ, đó là gò Cây Mai. Loài mai này khi bông nở không có tuyết, chỉ có lá hộ hương. Nam mai thụ linh khí mà mọc, không đem trồng nơi khác được. Trên gò có ngôi chùa Ân Tôn, đêm đêm cầu kinh, tiếng chuông trống vang rền thấu tận từng mây, tưởng như cảnh núi Linh Thứu nơi đất Phật. Suối nước trong xanh lượn quanh chân gò, gặp khi trời mát mẻ, chiều chiều các cô gái khua mái chèo hái sen. Gặp khi trời đẹp khí lành, văn nhân thi sĩ cắp theo bầu rượu leo từng bậc cấp lên tới đỉnh gò, ngồi dưới gốc mai già uống rượu ngâm thơ thưởng thức cảnh quan kỳ thú. Nơi đây quả thật là thắng địa thu hút khách du...”.

Cây mai thần đình Phú Tự, có bông trắng tinh giống như loài sứ trắng, hoa có 4 cánh dày, mùi thơm ngào ngạt và đặc biệt “không đem trồng nơi khác được”.

Người đầu tiên viết về cây Nam mai một cách chi tiết cách nay gần 200 năm là tác giả Trịnh Hoài Đức. Ông đã viết về cây Nam mai để rồi 50 năm sau, các nhà thơ đất Gia Định dùng làm biểu tượng cho thi xã của vùng đất địa linh nhân kiệt này. Vùng đất miền Nam có một loài mai đặc trưng, rất quý giá, hết sức độc đáo, xứng đáng được chúng ta tập trung bảo tồn. Chúng ta có thể xuất phát từ cây mai thần đình làng Phú Tự tỉnh Bến Tre và phải nhanh tay trước tình trạng xuống cấp của ngôi đình và cây mai thần.

Tháng 12 năm 2008. 

LÊ SƠN PHƯƠNG NGỌC
(VP Ủy ban Giải thưởng Trần Văn Giàu)

Làm phim phải đọng lại một chút gì

Đạo diễn Việt kiều Lưu Huỳnh trở về Việt Nam làm phim khá sớm và được khán giả Việt Nam biết đến tên tuổi từ bộ phim Em và Michael Jackson, rồi đến Áo lụa Hà Đông và bây giờ là Huyền thoại bất tử (*)… Ngay sau buổi chiếu phim ra mắt khán giả, PV Báo SGGP đã có buổi trò chuyện cùng đạo diễn Lưu Huỳnh.

* Từ lâu không còn là “người xa lạ” với khán giả Việt Nam nhưng ít khi đạo diễn Lưu Huỳnh… giao lưu với công chúng?

* Tôi thuộc người kiểu tính trầm và thú thật tôi hơi ngại khi vừa làm phim xong, chính mình lại kể cho mọi người nghe về “đứa con” của mình! Tôi sợ bị hiểu lầm là… thiên vị, nên thôi.

* Huyền thoại bất tử đang được đón chờ bên cạnh hai bộ phim tình cảm vui nhộn Đẹp từng centimet, Giải cứu Thần chết. Anh có cho rằng bộ phim của mình hơi nghiêng về gam màu trầm trong dịp tết?

<

Những ngôi sao tại lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ B.Obama

Lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Mỹ Barack Obama là một trong những sự kiện chính trị quốc tế được quan tâm nhất những ngày này. Dự kiến ngày 20-1-2009, lễ nhậm chức sẽ được tổ chức đầy ý nghĩa tại thủ đô nước Mỹ Washington DC với sự có mặt dự kiến của gần 2 triệu người.

Dù từng tuyên bố ghét cái danh hiệu “Người nổi tiếng” mà các thành viên Đảng Cộng hòa đối thủ trao cho ông gần đây, dù đã từng từ chối trả lời phỏng vấn trong show truyền hình của Oprah Winfrey, một trong những chương trình ăn khách nhất nước Mỹ nhưng vị tổng thống thứ 44 của nước Mỹ B.Obama cũng phải đón tiếp những người bạn nghệ sĩ nổi tiếng đến chúc mừng ngày nhậm chức của ông.

Đầu tiên, sẽ khó mà vắng mặt nhạc sĩ, ca sĩ Barbra Streisand - người đã từng đóng góp tới 9 triệu USD cho chiến dịch tranh cử của B.Obama. Đi kèm với người nhạc sĩ nổi tiếng này sẽ là hàng loạt các ca sĩ, nhạc sĩ nổi tiếng nhất nước Mỹ hiện nay như Bruce Springsteen, Stevie Wonder, William, Beyonce hay Alicia Keyes… và tất cả đều sẽ biểu diễn trong các bữa tiệc âm nhạc trong chương trình nhậm chức.

Bên cạnh đó là những chương trình độc lập được lên kế hoạch tỉ mỉ như chương trình của Creative Coalition với nhân vật chính là nam danh ca Elvis Costello. Tiếp đến là chương trình của Impact Film Fund với điểm nhấn là Kanye West, kênh truyền hình ca nhạc MTV cũng lên kế hoạch xây dựng một show diễn để phát sóng trực tiếp với sự tham gia của Dionne Warwick...

Hollywood cũng rất mặn nồng với lễ nhậm chức của B.Obama. Diễn viên Angelina Jolie đã tuyên bố nhất định phải có mặt trong ngày lễ này và đương nhiên, ông chồng Brad Pitt. Danh sách siêu sao điện ảnh kéo dài với Leonardo DiCaprio, Tobey McGuire, Jodie Foster, Rock Will Smith, Denzel Washington, Paris Hilton, Britney Spears… 

TÂN TƯỜNG

Chàng bộ đội mê đóng phim

Lúc trò chuyện, diễn viên Lê Quý Bình luôn nhắc đến miền quê ngoại thành, Hóc Môn. Trong ký ức tuổi thơ của Quý Bình đây là một miền quê rất hẻo lánh, nhưng yên bình. Anh tự hào về gốc gác con nhà nông của mình. Sau khi tốt nghiệp lớp 12, Quý Bình đăng ký đi bộ đội. Cũng không ngờ môi trường quân đội đã là nơi anh khám phá ra khả năng văn nghệ và có cơ hội thể hiện niềm đam mê hoạt động nghệ thuật của mình.

Công tác ở một đơn vị bộ đội biên phòng, thỉnh thoảng có chương trình biểu diễn là Quý Bình tham gia nhiệt tình với những ước mơ bay bổng, tưởng như khó có ai san sẻ được. Một dịp tình cờ, Quý Bình nộp đơn thi vào Trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TPHCM. Vậy mà sau khi được trúng tuyển, một gáo nước lạnh dội ngay vào đầu anh chàng bộ đội trẻ mê nghệ thuật: gia đình phản đối kịch liệt, không ai muốn Quý Bình bước vào con đường chông chênh, khó đảm bảo tương lai…

<

Nghệ sĩ chạy show ngày tết

Vào những ngày tết, các nghệ sĩ luôn tất bật chạy show diễn từ tụ điểm này sang sân khấu khác, từ nội thành ra ngoại thành và đi tỉnh. Qua những cuộc chạy show tốc hành như thế, các nghệ sĩ gặp không ít chuyện dở khóc, dở cười…

Nhiều show, sướng mà... khổ!

<