Không phải chờ đến chuyến khảo sát của Đoàn ĐBQH TPHCM đến các trường THPT thì dư luận xã hội mới hiểu rõ tình cảnh khổ sở của thầy trò các trường THPT. Mà trước đó, khi chương trình (CT) phân ban được thí điểm, Báo SGGP cũng đã nhiều lần phản ánh những bất cập của CT, GV và HS phải cùng “đánh vật” với phân ban.
Những tưởng, khi Quốc hội đồng ý lùi thời gian triển khai đại trà chậm lại 2 năm để Bộ GD-ĐT có điều kiện nghiên cứu, chuẩn bị kỹ hơn. Nhưng, dường như tâm tư của nhà trường không được Bộ GD-ĐT “lắng nghe và thấu hiểu”. CT vẫn hàn lâm, nặng nề, quá tải, ngay cả thầy trò trường chuyên còn chịu không xiết CT, huống hồ những trường có điểm chuẩn thấp (trung bình chỉ có 3, 4 điểm đầu vào).
Năm học 2008-2009, Bộ GD-ĐT đã quyết định tăng 2 tuần học để giảm tải cho thầy trò, nhưng thực chất không giải quyết vấn đề tận gốc. Đó là tìm ra CT, SGK nặng do đâu? Do 80% đội ngũ viết sách đều là những GS, TS, những người giảng dạy ở ĐH uy tín, tâm huyết, song kinh nghiệm thực tế giảng dạy ở trường phổ thông không có hoặc rất ít.
Các tác giả muốn cập nhật hết thông tin cho kịp với thời đại, muốn đi đến tận cùng căn nguyên vấn đề, muốn trang bị một hệ thống khái niệm khoa học theo cách xây dựng khái niệm… Trong khi đó, người học là HS chứ không phải là học giả, cần những kiến thức thực tiễn, những kỹ năng sống để thích ứng vào đời sau này hơn là những khái niệm trừu tượng, học xong là quên!
“Gốc” của sự quá tải còn do việc biên soạn CT, SGK thực hiện theo quy trình ngược, kiểu “may áo trước rồi mới đo áo”. Viện Chiến lược và chương trình giáo dục thiết kế CT, sau đó giao cho tập thể giảng viên, giáo viên khác biên soạn nội dung. Không có kế hoạch tổng thể từ đầu, không có sự đóng góp ý kiến rộng rãi, đã dẫn đến sự khập khiễng giữa CT và nội dung sách.
Những người viết sách phải “ép”, tỉa tót, gọt chân cho vừa giày. “Là người tham gia biên soạn sách, tôi không hài lòng với những gì mình đã làm”, thầy Trần Ngọc Danh, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong TPHCM cay đắng nói.
Rồi khi thực hiện CT, SGK phân ban, cơ sở vật chất thiếu thốn, GV đứng lớp không đủ, khó khăn càng chồng chất. Thay vì có 2 ban là Ban Khoa học tự nhiên, Ban Khoa học xã hội và nhân văn, Bộ GD-ĐT phải mở thêm một con đường “giải tỏa vướng mắc” từ cơ sở là tăng thêm một Ban cơ bản, ban được các trường gọi nôm na “phân ban của không phân ban”.
Nhiều trường chọn Ban cơ bản để phù hợp với điều kiện giảng dạy của mình nhưng vẫn chịu một áp lực nặng nề. HS học xong một bài là khổ một ngày bởi phải làm rất nhiều bài tập, phải đọc trước bài, tóm tắt, thảo luận.
Sự quá tải không chỉ do dung lượng kiến thức mà còn là thời lượng chung của cả CT. Do vậy, Bộ GD - ĐT cần phải giảm tải 30%-40% CT của ban cơ bản, 10%-15% CT nâng cao, tăng thời gian cho HS thực hành, thảo luận nhóm.
Ông Nguyễn Thanh Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Năng khiếu TPHCM nói: Việc cần làm ngay là Bộ GD-ĐT ban hành CT khung chi tiết để tùy theo đối tượng HS, các trường dựa vào đó vững tâm dạy. CT khung này phải đăng chính thức trên website của bộ. Kiến nghị này đã gửi đến bộ nhiều lần và không ít lần bộ hứa sẽ đáp ứng yêu cầu các trường. Gần đây nhất, mốc thời gian bộ hứa sẽ ban hành CT khung cụ thể vào 15-8 đã qua. Nhưng “bao giờ cho đến tháng 10”?
HỒNG LIÊN