Và hôm qua, 27-10, báo chí đồng loạt đưa tin một em bé 2 tuổi ở Gia Lai bị đánh đập rất dã man. Tại sao ngày càng nhiều trẻ em bị bạo hành, đâu là giải pháp can thiệp trước mắt và cả về lâu dài để bảo vệ các em… là những vấn đề đã được phóng viên Báo SGGP đặt ra với ông Nguyễn Hải Hữu, Cục trưởng Cục Bảo vệ và chăm sóc trẻ em, Bộ LĐTB-XH.
- Phóng viên: Thưa ông, phải chăng, vấn đề bạo bực đối với trẻ em đang có chiều hướng gia tăng trong xã hội hiện nay?
Ông NGUYỄN HẢI HỮU: Thực ra, vấn đề xâm hại trẻ em luôn xảy ra trong xã hội. Trước kia, do nhận thức về vấn đề này còn hạn chế nên các vụ việc ít được đưa ra công luận. Xã hội hiện nay rất quan tâm đến vấn đề bảo vệ trẻ em, vì thế báo chí đã vào cuộc và phanh phui ra nhiều trường hợp ngược đãi trẻ em, khiến chúng ta có cảm giác số vụ việc đang tăng lên.
- Với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Bộ LĐTB-XH đã có giải pháp gì?
Đối với mỗi vụ việc xảy ra, bộ đều có công văn yêu cầu địa phương phối hợp với các cơ quan chức năng để sớm kiểm tra, làm rõ vụ việc và có những biện pháp bảo vệ, chăm sóc nạn nhân kịp thời. Hiện nay, do pháp luật về vấn đề này còn nhiều khoảng trống, nên chúng tôi mới chỉ có thể tăng cường công tác phát hiện kịp thời, hỗ trợ, cách ly các em hoặc đưa vào trung tâm bảo trợ xã hội.
- Ông vừa nói pháp luật còn khoảng trống, cụ thể là gì?
Chúng ta biết là Điều 7 Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (năm 2004) nghiêm cấm mọi hành vi lạm dụng về thể chất, tinh thần, tình dục, bóc lột thương mại đối với trẻ em. Nhưng trên thực tế, việc thực hiện, triển khai vẫn còn nhiều hạn chế, ngay cả ở những đô thị lớn là TPHCM, Hà Nội. Luật chưa quy định rõ những trường hợp nào, hoặc bạo lực ở mức độ nào thì trẻ em sẽ được cách ly khỏi gia đình hoặc môi trường bị xâm hại; hoặc mức độ nào thì cha mẹ các em bị tước quyền làm cha, làm mẹ nếu bạo hành con cái...
Luật cũng chưa có quy định rõ cán bộ của cơ quan bảo vệ trẻ em được quyền can thiệp đến đâu trong các trường hợp trẻ bị xâm hại. Vì thế, đôi khi, cán bộ làm công tác này cũng chưa thực sự “dám” bước vào gia đình các em để tiến hành can thiệp, vì họ chưa được bảo vệ. Ngoài ra, việc xử lý đối tượng bạo hành trẻ em vẫn chưa thực sự mạnh tay.
- Có phải chưa có hành lang pháp lý cụ thể trong việc bảo vệ trẻ em nên chúng ta đành chấp nhận nhìn các em bị bạo hành, thưa ông?
Bộ LĐTB-XH vô cùng sốt ruột trước tình trạng này. Nhưng để tiến hành sửa luật thì rất mất thời gian, từ bây giờ, nếu tiến hành ngay thì cũng mất ít nhất 2 năm. Mà chắc chắn phải sửa luật, cả Luật Bảo vệ, chăm sóc trẻ em, Luật Chống bạo hành gia đình. Chúng tôi sẽ kiến nghị bổ sung vào các luật này những trường hợp trẻ em phải cách ly khi bị bạo hành; những trường hợp cha mẹ bị truất quyền nuôi dạy con cái khi ngược đãi con em mình; xử phạt hình sự thật nghiêm các trường hợp bạo hành trẻ em. Nhưng dù nói gì đi nữa, thì rõ ràng, ở lĩnh vực này, luật pháp đã đi chậm một bước so với thực tiễn.
- Nhưng ít ra phải có những biện pháp trước mắt trong khi chờ sửa luật, thưa ông?
Tất nhiên. Chúng tôi đang dự thảo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em nhằm tăng cường trách nhiệm của các bộ ngành, địa phương về vấn đề này. Tiếp theo, chúng tôi sẽ soạn thảo gấp, để có thể trong năm 2009 cho ra đời nghị định (hay quyết định của Chính phủ) về quy trình giải quyết các trường hợp bạo hành trẻ em, trong đó quy định rõ quy trình cách ly các em, hỗ trợ các em… Những quy định này tuy không có tính pháp lý cao như luật, nhưng là các giải pháp trước mắt cần thiết.
- Một vấn đề cũng cần được đặt ra thưa ông, nếu như tiến hành cách ly các em khỏi môi trường bị bạo hành thì các em sẽ ở đâu?
Đây cũng là vấn đề phải tính toán. Vừa rồi em Nguyễn Thị Hảo ở Bình Phước phải đưa vào Trung tâm Bảo trợ xã hội tỉnh cũng có nhiều ý kiến phản đối. Vì Trung tâm Bảo trợ xã hội chỉ là nơi để nuôi dưỡng các cháu. Trong khi đó, đối với mỗi trẻ bị bạo hành, cần phải có rất nhiều liệu pháp điều trị cho các em, cả tư vấn đến điều trị y tế, tâm lý… để các em trở lại bình thường.
Vì vậy, để khắc phục việc này, chúng tôi sẽ mở rộng hệ thống tư vấn dịch vụ cho trẻ em trên toàn quốc thông qua đường dây tư vấn điện thoại dành cho trẻ em (hiện đã thực hiện rất thành công ở Hà Nội và đang triển khai tại TPHCM); cùng với đó là hình thành các trung tâm tư vấn trẻ em ở các tỉnh. Các trung tâm này sẽ là nơi để tiếp nhận, hỗ trợ, điều trị và tư vấn cho trẻ em bị bạo hành, khi các em bắt buộc phải tiến hành cách ly với gia đình, với môi trường bị xâm hại.
- Thưa ông, dư luận cũng đang đặt câu hỏi, tại sao những vụ bạo hành trẻ em khi được đưa ra ánh sáng, đều là do báo chí phát hiện mà không phải là cán bộ địa phương hay cán bộ chăm sóc, bảo vệ trẻ em?
Chúng tôi rất hoan nghênh báo chí đã trở thành một kênh rất quan trọng trong công tác bảo vệ trẻ em. Điều này một mặt khẳng định xã hội ngày nay không thể chấp nhận nạn bạo hành trẻ em; mặt khác cũng thể hiện sự yếu kém trong công tác bảo vệ trẻ em. Có thể thấy, công tác bảo vệ trẻ em chưa được các cấp chính quyền địa phương quan tâm đúng mức. Việc giáo dục, tuyên truyền pháp luật về bảo vệ trẻ em cũng chưa được coi trọng. Lực lượng cán bộ chuyên trách về gia đình trẻ em còn quá mỏng, không đủ sức bao quát địa bàn…
- Cảm ơn ông!
Phan Thảo thực hiện