Với kế hoạch hạn ngạch khí thải - còn gọi là kế hoạch buôn bán khí thải, các nhà lập pháp của EU muốn nhắm đến mục tiêu cắt giảm lượng khí thải bằng cách buộc các hãng hàng không phải cắt giảm 3% lượng khí thải trong năm đầu tiên và 5% từ năm 2013. Các hãng hàng không có thể vượt mức hạn ngạch quy định nhưng họ sẽ phải trả cho khoản “dùng quá tay” đó. Tất cả hãng hàng không-cả châu Âu và ngoài châu Âu-bay ra và bay vào EU sẽ đều phải chấp hành kế hoạch trên từ năm 2012. Thêm vào đó, từ năm 2013 đến 2020, các hãng hàng không cũng sẽ phải trả phí cho 15% khí thải của họ.
Mục tiêu bảo vệ môi trường, chống lại sự biến đổi khí hậu Trái đất được thấy rõ qua kế hoạch của các nước EU. Tuy nhiên, mục đích này đã vấp phải sự cảnh báo từ phía các quan chức ngành hàng không khi họ cho rằng kế hoạch của EU trong việc áp đặt hạn ngạch khí thải có thể châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại. Các quan chức từ Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA) cho biết ngành hàng không ủng hộ nguyên tắc của kế hoạch thải khí, nhưng mong muốn Tổ chức Hàng không Dân dụng quốc tế (ICAO) ấn định một chuẩn toàn cầu.
IATA cho rằng kế hoạch “đơn phương” của EU vi phạm quy ước của dân dụng hàng không quốc tế. Giám đốc phụ trách vấn đề Chính phủ và Ngành hàng không của IATA, Carlos Grau Tanner, cho biết động thái của EU có thể đẩy các nước ngoài châu Âu tìm kiếm sự giải quyết thông qua các cơ quan toàn cầu như ICAO của LHQ hay thậm chí Tòa án Tư pháp quốc tế. Tuy nhiên, vượt ra ngoài tranh chấp về pháp lý, kế hoạch của EU nếu được thông qua còn có có thể dẫn đến sự đụng chạm về mặt ngoại giao.
Ông Grau nói: “Điều có thể xảy ra là một cuộc chiến thương mại điển hình mà các nước trả đũa thông qua các kênh hoàn toàn khác nhau. Đây chính là điều mà các hãng hàng không không muốn rơi vào”. Ngoài ra, ông Grau cũng lưu ý rằng kế hoạch này sẽ yêu cầu máy bay từ bên ngoài EU đến một địa điểm khác không thuộc EU nhưng trong quá trình bay có hạ cánh xuống một sân bay của EU cũng phải trả phí gây ô nhiễm.
Các nước, trong đó dẫn đầu là Hoa Kỳ, nhìn chung đã bày tỏ dấu hiệu phản đối mạnh mẽ sáng kiến này của EU. Ngay khi ý tưởng này được đưa ra hồi năm ngoái, các đại sứ của Australia, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ đã gửi thư bày tỏ sự quan ngại về kế hoạch này với Đại sứ Đức tại EU, khi đó giữ chức Chủ tịch luân phiên EU. Tại một cuộc họp của ICAO hồi tháng 9 năm ngoái, Mỹ cùng nhiều quốc gia khác tiếp tục bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ về kế hoạch của EU. Cuộc tranh cãi lần này gợi nhắc cuộc xung đột dài hạn giữa Mỹ-EU về quy định tiếng ồn động cơ gần 1 thập kỷ trước. Tranh cãi được đẩy đến đỉnh điểm và Mỹ đã phải đưa vụ việc lên ICAO nhờ can thiệp. Vậy trong lần này, ICAO sẽ lại đứng ra phân xử?
ANH VĂN